Bakiye ve kilidi açık bakiye
Monero cüzdanları iki sayı gösterir. Bakiye, son birkaç dakikada gelenler dahil cüzdanın bildiği her şeydir. Kilidi açık bakiye (unlocked balance) ise şu an harcayabileceğin miktardır. Aradaki fark, hâlâ 10 blokluk kilidin içinde olan paradır.
Monero yaklaşık 2 dakikada bir blok üretir; bu yüzden 10 blok yaklaşık 20 dakika sürer, blokların denk gelişine göre biraz daha az ya da çok.
Monero bunu neden yapar
Kilit ağın kendi kuralıdır: bir işlem 10 bloktan genç bir çıktıyı harcayamaz. Bu kural, son birkaç bloğun rakip bir zincirle değiştirildiği yeniden düzenlemelere (reorg) karşı korur. Kilit olmasaydı, yeni gelen parayı harcayan bir ödeme, o parayı oluşturan blok ortadan kalktığında geçersiz hâle gelebilirdi.
Her Monero cüzdanı bu kurala uyar, yani onu kaldıran bir ayar yok. Değiştirmek için ağ güncellemesi gerekir.
Para üstü neden kilitlenir
Bu birçok kişiyi şaşırtır: Monero gönderdikten sonra kalan bakiyenin bir kısmı da kilitlenebilir. Cüzdan bir çıktının bir kısmını harcamaz; çıktıları bütün olarak harcar ve kalanı sana para üstü olarak geri gönderir. Bu para üstü yeni bir çıktıdır, bu yüzden gelen her para gibi 10 blok bekler.
Diyelim ki tek bir çıktıda 2 XMR'n var ve 0,5 XMR gönderiyorsun. Cüzdan çıktının tamamını harcar, 0,5'i alıcıya, yaklaşık 1,5'i sana geri gönderir. Sonraki 20 dakika kadar, bakiyen 1,5 gösterse de kilidi açık bakiyen sıfır olabilir.
İlkinin hemen ardından yapılan ikinci bir ödemenin beklemesi gerekebilmesi de bu yüzden. Feather gibi coin kontrolü (coin control) olan cüzdanlar çıktılarını tek tek listeler; birkaç ayrı çıktı olarak gelen para da aynı anda harcayabileceğin miktarı artırır.
Takas için anlamı
Monero'ya takas
Bir takas sana XMR gönderdiğinde, XMR birkaç dakika içinde cüzdanında görünür ama yaklaşık 20 dakika kilitli kalır. Hemen başka bir yere göndermeyi düşünüyorsan bu süreyi hesaba kat.
Monero'dan takas
Bir servise XMR gönderdiğinde servis kendi onaylarını bekler, genelde 10 kadar. Bu yüzden Monero'dan yapılan bir takasta, servisin yeni coinlerini gönderebilmesi genelde 20 ila 30 dakika sürer. Bu normaldir; sipariş sayfası onayları geldikçe gösterir. Örneğin: Monero → Bitcoin ya da Monero → USDT TRC20.
Gizli rota
Gizli rotada XMR iki takas arasındaki köprüdür, bu yüzden ikinci adım da bu onayları bekler. Doğrudan bir takastan daha uzun sürmesini bekle.
Çok daha uzun süre mi kilitli?
20 dakikadan çok daha uzun kilitli kalan bir bakiye genelde cüzdanın tam eşitlenmediği anlamına gelir. Blok yüksekliğinin ağınkiyle aynı olup olmadığına bak (çoğu cüzdan bir eşitleme durumu gösterir) ya da başka bir düğüme geç. Geride kalan bir cüzdan gelen parayı da geç gösterebilir.
Bir işlem takılmış görünüyorsa işlem kimliğini bir Monero blok gezgininde ara. Gezgin, tutarları ya da adresleri göstermeden işlemin bir blokta olup olmadığını ve kaç onayı olduğunu gösterir.
Kısaca
- Her yeni çıktı için 10 blok, yaklaşık 20 dakika: gelen para da para üstü de.
- Servislere XMR gönderdiğinde onlar da kendi onaylarını bekler.
- Bundan çok daha uzun sürüyorsa sorun genelde eşitlemede ya da düğümdedir, işlem kaybolmamıştır.
